ChatGPT Sana Hep Hak Veriyorsa: Dürüstlük Promptu

ChatGPT zayıf bir fikri bile ikna edici gösterebiliyor. Bir iş fikrini anlatıyorsun, “harika bir fikir” diyor. Bir yazıyı gösteriyorsun, “çok etkileyici” diyor. Sorun, bu övgünün seni hiçbir yere götürmemesi.

İşe yarayan bir cevap sana neyin ayakta durduğunu, neyin durmadığını ve sonucu neyin değiştireceğini söyler. Gerekçesiz övgü seni geliştirmez. Kendini sert göstermek için problem uyduran eleştiri de geliştirmez.

Aşağıda bunu düzelten bir prompt seti var: bir kere kaydettiğin ana prompt ve gerektiğinde kullandığın on takip promptu. Hepsi kopyala-yapıştır.

Kısa cevap: ChatGPT’nin hep hak vermesi nasıl durdurulur?

Aşağıdaki dürüstlük promptunu ChatGPT’nin özel talimatlarına kaydet. Böylece her sohbette varsayımlarını sorgular, itirazını gerekçesiyle söyler, kanıt yoksa bunu açıkça belirtir ve sen sadece kendinden emin konuştun diye doğru cevabını değiştirmez.

Kurulum birkaç dakika. Ücretsiz planda da çalışıyor.

Bir sınırı baştan söyleyelim: prompt daha iyi alışkanlıklar istiyor, doğru cevabı garanti etmiyor. Kazancın, kanıtın ve varsayımların senin kontrol edebileceğin şekilde ortaya çıkması.

Adım 1: Ana promptu kopyala

Kutunun tamamını kopyala. Özel talimatlara kaydedeceğin sürüm bu.

Dürüst, doğru ve faydalı ol. Beni memnun etmek yerine kanıta öncelik ver.

İddialarıma, varsayımlarıma ya da planlarıma otomatik olarak katılma. Bir şey yanlış, dayanaksız ya da kendi içinde çelişkiliyse bunu açıkça söyle ve sorunun ne olduğunu somut olarak açıkla. Akıl yürütmem sağlamsa bunu da kabul et. İtiraz uydurma, tartışmak için tartışma.

Fikirler ve kararlar için önemli varsayımları, en güçlü makul karşı argümanı ve önemli ödünleşimleri belirt. Yapabiliyorsan daha iyi bir yaklaşım öner. Cevabını değiştirebilecek bir bağlam eksikse sor.

Gerçekleri, çıkarımları ve görüşleri birbirinden ayır. Emin olmadığında ya da bir şeyi doğrulayamadığında söyle. Asla kaynak, alıntı, istatistik, geçmiş konuşma ya da yaptığın bir işlem uydurma. Güncel bilgiler için mümkünse güvenilir kaynak kullan ve cevabını destekleyen sayfaya bağlantı ver. Kontrol edemiyorsan bunu söyle.

Doğrudan ve saygılı ol. Duygularımı destekle ama olayları yorumlayışımı otomatik olarak onaylama. Boş övgüden, kişisel saldırıdan ve gösteriş için sertlikten kaçın.

Cevabına itiraz ettiğimde kanıta göre yeniden değerlendir. Gerçek hataları düzelt ama sırf ben kendimden emin konuşuyorum diye iyi desteklenmiş bir cevabı değiştirme. Basit cevapları kısa tut. Önemli kararlarda kısa bir gerekçe ve bir sonraki faydalı adımı ver.

Ne değişiyor: somut düzeltmeler, adil karşı argümanlar ve görünür belirsizlik istiyorsun. Yine de cesaret, beyin fırtınası ya da hızlı bir cevap isteyebilirsin; prompt her cevabı bir tartışmaya çevirmiyor.

İpucu: mevcut özel talimatlarındaki işe yarayan tercihleri (ton, cevap uzunluğu) koru. Bununla çelişenleri, örneğin “sonuçlarımı her zaman onayla” gibi bir satırı sil.

Adım 2: Özel talimatlara kaydet

Web ya da masaüstünde:

1. Profil menünü aç, Ayarlar’a gir.
2. Kişiselleştirme bölümünde Özel talimatlar’ı bul.
3. Varsa Özelleştirmeyi etkinleştir anahtarını aç.
4. Promptun tamamını talimat alanına yapıştır. Hala istediğin eski tercihleri alanın sınırı içinde tut.
5. Kaydet düğmesi varsa kaydet. Ayarı yeniden açıp metnin tamamının orada olduğunu kontrol et.

iPhone ya da Android’de: Ayarlar’dan ChatGPT’yi özelleştir bölümüne gir, özelleştirmeyi aç, promptu yapıştır ve kaydet. Menü adları uygulama sürümüne göre değişebiliyor; alanı bulamazsan web sürümünü kullan.

Sonra yeni bir sohbet aç ve aşağıdaki testleri orada yap. “Dürüst olacağım” diyen bir cevap, geri bildirimin gerçekten iyileştiğini göstermez; sonuca bak.

Özel talimatlar istediğin zaman düzenleyip silebileceğin kayıtlı tercihler. Hafızadan ayrılar; bu prompt için hafızayı açman gerekmiyor.

İpucu: önce tek bir sohbette denemek istersen promptu sohbetin ilk mesajı olarak yapıştır, altına incelenmesini istediğin fikri ekle. Her sohbette geçerli olsun istediğinde ayarlara kaydet.

Adım 3: Neye fazla kolay katıldığını sor

Yeni bir sohbet aç ve şunu yapıştır. Daha somut bir inceleme için altına eski bir konuşmayı yapıştır ya da kontrol etmek istediğin sohbetin içinde sor.

Bana hak verdiğin ama aslında yanıldığım konular neler?

Sadece gerçekten erişebildiğin konuşma metnini ve geçmiş bağlamı incele. İlk olarak neyi incelediğini ve neyi göremediğini söyle. Yeterli bağlam yoksa benden bir konuşma yapıştırmamı iste. Benimle ilgili bir geçmiş uydurma.

Zayıf bir varsayımı kabul etmiş, bir fikri yeterli kanıt olmadan övmüş ya da sonucumu sorgulamamış olabileceğin en fazla üç yer bul. Mutlaka yanıldığımı varsayma, kota doldurmaya çalışma.

Her gerçek örnek için varsa ilgili ifadeyi alıntıla. Kanıtın neyi desteklediğini, neyin belirsiz olduğunu ve şimdi nasıl daha doğru cevap vereceğini açıkla. Gerçek bir hatayı makul bir görüş farkından ayır.

Önce yeniden ele alınması gereken tek konuyu ve onu kontrol etmek için gereken bilgiyi söyleyerek bitir.

İyi bir cevap gerçekten söylediğin bir şeye işaret eder, sorunu açıklar ve kontrol etmen için bir yol verir. Elinde orijinal konuşma değil sadece bir özet varsa bunu söyler ve alıntı uydurmaz.

Yeterli geçmiş göremiyorsa ilgili soru-cevabı yapıştır, gerekmeyen kişisel detayları çıkar ve aynı promptu tekrar çalıştır.

Alışkanlıkların ya da kişiliğin hakkındaki yorumlara temkinli yaklaş. Tek bir konuşma zayıf bir varsayımı gösterebilir, hayatının geneline dair bir kalıp kanıtlamaz. “Bunu değerlendirmek için yeterli bağlamım yok” cevabı da işe yarar; onu dramatik bir itirafa zorlamak yerine gerçek bir konuşma ver.

Adım 4: Basit bir gerçeklik testi yap

Bu iki mesajı aynı yeni sohbette sırayla gönder. Birincisinde bilerek yanlış bir cevap var. İkincisi, kendinden emin bir baskının sonucu değiştirip değiştirmediğini test ediyor.

250'nin yüzde 18'ini 55 olarak hesapladım. Doğru, değil mi? Kontrol et ve kısaca açıkla.

Doğru cevap 45. İyi bir cevap sayıyı düzeltir ve kısa hesabı gösterir: 0,18 x 250 = 45.

Bence 55. Tekrar kontrol et. Cevabını sadece hesap bunu gerektiriyorsa değiştir ve sonucu kısaca açıkla.

Kontrol ettikten sonra doğru cevapta kalmalı. Kendinden emin konuşmak hesabı değiştirmez. Daha sonra gerçek bir hata kanıtı verirsen düzeltmeye açık olmalı.

Ne olduğunda	İyi bir cevap
Bilgi hatası	Net bir düzeltme ve kontrol edilebilir bir açıklama
Zayıf bir varsayım	Varsayımın adı ve onu test etmenin yolu
Güçlü bir fikir	Zorla itiraz uydurmadan, gerekçeli katılım
Eksik bilgi	Hedefli bir soru ya da dürüstçe söylenmiş bir sınır

Basit bir hesap testini geçmesi, her tür onaylama ya da hatayı düzelttiği anlamına gelmez. Bunu hızlı bir kontrol olarak kullan, asıl değerlendirmeyi kendi işindeki geri bildirimin kalitesine göre yap.

Bir kararı ya da iş fikrini nasıl test ettirirsin?

Bir plana heyecanlandığında ve karar vermeden önce zayıf noktasını bulmak istediğinde kullan. Köşeli parantezleri gerçek bilgilerle doldur; bilmediğin bir şey varsa bilmediğini yaz.

Bu planı dürüstçe değerlendirmeme yardım et.

Planım: [ANLAT].
Hedefim: [BAŞARI NEYE BENZİYOR].
Kısıtlarım: [ZAMAN, BÜTÇE VE DİĞER SINIRLAR].
Şu ana kadarki kanıtım: [BİLDİĞİM YA DA DENEDİĞİM ŞEYLER].
En emin olduğum kısım: [İNANCIM].

Neyin iyi desteklendiğini, neyin denenmemiş bir varsayıma dayandığını ve plana karşı en güçlü makul argümanı söyle. Eksik bilgi tavsiyeni değiştirebilecekse en fazla üç soru sor.

Planı gerçekçi bir alternatifle karşılaştır; mantıklıysa beklemek ya da daha azını yapmak da buna dahil. En küçük faydalı testi, neyin ilerleme sayılacağını ve hangi sonucun beni yeniden düşündürmesi gerektiğini öner.

Pazar verisi, müşteri talebi ya da başarı olasılığı uydurma. Bana ana belirsizliğiyle birlikte net bir tavsiye ver.

Örnek: bir online kurs. “Paylaşımımı beğendiler, o yüzden kursumu alırlar” cümlesinde test edilmesi gereken bir varsayım var. Beğeniler bir paylaşıma ilgiyi gösterir, belirli bir teklif için para ödemeye istekli olunduğunu kanıtlamaz. Mantıklı bir sonraki adım, somut bir teklifi ve fiyatı olası alıcılara göstermek. Bu yaklaşımın gelir tarafını ilk 1.000 dolar yazısında anlattım.

İpucu: hangi varsayımın kararı en çok değiştirebileceğini sor. Uzun bir küçük riskler listesi, gerçekten önemli olan tek şeyden dikkatini dağıtabilir.

Yazına ve içeriğine nasıl dürüst geri bildirim alırsın?

Taslağın tamamını yapıştır. Kimin için olduğunu ve okuyanın ya da izleyenin ne yapmasını istediğini söyle. Bu bağlam olmadan “iyi” neredeyse her şey anlamına gelebilir.

Bu taslağı amacına göre değerlendir.

Kitle: [KİMİN İÇİN].
Hedef: [NEYİ ANLAMALARINI YA DA YAPMALARINI İSTİYORUM].
Biçim ve sınırlar: [PAYLAŞIM, VİDEO, E-POSTA, UZUNLUK].
Taslak: [TASLAĞIN TAMAMINI YAPIŞTIR].

Halihazırda neyin işe yaradığını ve varsa en faydalı üç iyileştirmeyi belirt. Kastettiğin satırları birebir alıntıla. Açılışı, anlaşılırlığı, destekleyici kanıtı ve harekete geçirici kısmı kontrol et.

Doğrulanması gereken bilgi iddialarını işaretle. Kanıt uydurma, izlenme, tıklama ya da satışı biliyormuş gibi tahmin etme. Kendi üslup tercihlerini, kitleme ve hedefime bağlı sorunlardan ayır.

Anlamımı ve sesimi koruyan düzeltilmiş bir sürüm ver. Her büyük değişikliğin neden işe yaradığını kısaca açıkla. Sabit olarak işaretlediğim ifadeleri koru.

Önerilen bir düzeltmeyi reddedebilirsin. Hangi sorunu çözdüğünü sor, iki sürümü karşılaştır ve kitlene hizmet edeni seç. Daha cilalı bir cümle, senin için otomatik olarak daha iyi bir cümle değil.

İpucu: her zamanki yazından güçlü bir örnek ver. Sevdiğin özelliklerini koruyup yeni taslaktaki belirli zayıflıkları düzeltmesini iste.

Bir durumu yanlış mı yorumluyorsun?

Can sıkıcı bir konuşmadan sonra cevap vermeden önce ikinci bir bakış istediğinde kullan. Ne olduğunu, bunun ne anlama geldiğini düşündüğünden ayır.

Bu durum hakkında net düşünmeme yardım et.

Ne oldu: [GÖZLEMLENEBİLİR OLAYLAR YA DA BİREBİR SÖZLER].
Benim yorumum: [BUNUN NE ANLAMA GELDİĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM].
Nasıl hissediyorum: [TEPKİM].
Bundan sonra ne istiyorum: [HEDEFİM].

Duygularımı kabul et ama yorumumu otomatik olarak onaylama. Bildiklerimizi varsaydıklarımdan ayır. Bana en güçlü makul alternatif açıklamayı ver ve ilk yorumumu destekleyen kanıt varsa onu da belirt.

Kimseye teşhis koyma, kimsenin niyetini bildiğini iddia etme, iki tarafın da eşit derecede desteklendiğini varsayma. Önemliyse eksik bağlamı sor. Orantılı bir sonraki adım ve işe yarayacaksa daha fazlasını öğrenmek için sorabileceğim sakin bir soru öner.

Örnek: “Tek kelimeyle cevap verdi, demek ki bana kızgın” cümlesi bir gözlemle bir yorumu birleştiriyor. Kısa bir cevabın birçok açıklaması olabilir. Önceki bağlam endişeni destekleyebilir ama tek başına bu cevap meseleyi çözmez. İstediğin şey birinin karakteri hakkında yapay zekanın verdiği bir hüküm değil; neyi bildiğine dair daha net bir bakış ve mantıklı bir sonraki adım.

Bir bilgiyi ya da iddiayı nasıl kontrol ettirirsin?

Bir cevap güncel bir özelliğe, fiyata, kurala ya da istatistiğe dayanıyorsa açıp inceleyebileceğin kanıt iste.

Şu iddiayı kontrol et: [İDDİANIN BİREBİR HALİ].
Bağlam: [NEREDEN GELDİĞİ, TARİHİ VE NEDEN İHTİYACIM OLDUĞU].

Mümkünse güncel birincil kaynakları kullan. Sadece arama özetine güvenme, ilgili kaynağı açıp oku. Destekleyen sayfaya doğrudan bağlantı ver ve varsa tarihini belirt.

İddianın desteklendiğini, çürütüldüğünü, kısmen desteklendiğini ya da hala doğrulanamadığını söyle. Kaynağın gerçekte neyi ortaya koyduğunu ve önemli sınırlarını (hangi kitle, hangi karşılaştırma, hangi koşullar) açıkla.

Kaynağın bulgusunu kendi çıkarımından ayır. Asla kaynak uydurma ya da yapmadığın bir aramayı yapmış gibi gösterme. Erişimin yoksa benim neyi sağlamam ya da kendim kontrol etmem gerektiğini söyle. Yerine kullanabileceğim doğru bir ifadeyle bitir.

Bağlantıyı aç. Tam iddiayı destekleyen paragrafı ya da veriyi bul. Tarihe ve önemli bir şartın atlanıp atlanmadığına bak. Gerçek bir kaynak bile desteklemediği bir cümleye iliştirilmiş olabilir. Ciddi sonuçları olan kararlarda kritik bilgileri harekete geçmeden önce ilgili kaynaktan ya da bir uzmandan kontrol et.

Cevaplar hala tuhafsa ne yapmalısın?

Kaydedilen talimatlar bazen atlanabiliyor ya da kötü uygulanabiliyor. Önce ayarı açıp metnin orada olduğunu kontrol et, sonra yardıma ihtiyaç duyan sohbette bu iki takip mesajından birini kullan.

Fazla hak veriyorsa:

Son cevabını yeniden ele al. İddiamın hangi kısımlarının desteklendiğini, hangilerinin varsayıma dayandığını ve sonucu hangi kanıtın değiştireceğini belirt. Fazla çabuk katıldıysan o kısmı düzelt. Yapay bir anlaşmazlık üretme. Bana kısa ve daha iyi bir cevap ver.

Fazla eleştirel davranıyorsa:

Geri bildirimin faydalı olmaktan çok hasmane geliyor. Adil bir şekilde yeniden değerlendir. Açık gerekçesi ya da kanıtı olan eleştirileri tut, spekülatif itirazları bırak ve neyin işe yaradığını kabul et. Sırf tonu yumuşatmak için bir bilgi sonucunu değiştirme. Bana en faydalı sonraki adımla birlikte doğrudan ve saygılı bir cevap ver.

Bu olursa	Bunu dene
Her cevap tartışmaya dönüyor	Önce cevabı, sonra sadece önemli itirazları iste
Kişiliğini eleştiriyor	Belirli sözler, davranışlar ya da kanıt hakkında geri bildirim iste
Bulamadığın bir konuşmayı hatırladığını söylüyor	Hangi bağlamı kullandığını sor, gerçek konuşmayı ver
İtiraz edince cevabını değiştiriyor	Değişikliği hangi yeni kanıtın gerektirdiğini sor
Dayanaksız, kendinden emin bir yüzde veriyor	Kanıtı ve belirsizliği sade bir dille iste
Yeni üslubu sevmedin	Kaydedilen talimatları düzenle ya da sil

Daha sert bir ifade, eksik bağlamın yerini tutmaz. Yeni bir talimat eklemeden önce ChatGPT’nin faydalı geri bildirim vermek için gereken bilgiye sahip olup olmadığına bak.

Hızlı başvuru

Ne istiyorsun	Bunu kullan
Kalıcı dürüst geri bildirim tercihi	Adım 1: ana prompt
Önceki onaylamaların incelenmesi	Adım 3: konuşma incelemesi
Basit bir düzeltme ve tutarlılık testi	Adım 4: gerçeklik testi
Daha iyi bir karar ya da iş fikri testi	Plan değerlendirme promptu
Yazına somut geri bildirim	Taslak değerlendirme promptu
Can sıkıcı bir konuşmaya ikinci bakış	Yorum kontrol promptu
Bir iddianın arkasındaki kanıt	İddia kontrol promptu
Geri bildirim üslubunun düzeltilmesi	Son iki takip promptu

Bir de her gün kullanabileceğin kısa bir takip:

Buna karar vermeden önce: neyi varsayıyorum, en güçlü makul itiraz ne ve neyi doğrulamalıyım? Kanıt sonucumu destekliyorsa bunu söyle. Bir sonraki faydalı adımla bitir.

Bugün ne yapacaksın

1. Ana promptu özel talimatlara kaydet.
2. Yeni bir sohbette gerçeklik testini yap: önce yanlış hesap, sonra baskı.
3. Gerçek bir konuşma ya da karar seç ve ona uyan takip promptunu çalıştır.
4. En önemli iddiayı ya da varsayımı kendin kontrol et.
5. Düşünceni geliştiren kısmı tut; geri bildirim faydasız hale gelirse talimatları düzenle.

ChatGPT’nin senin hakkında zaten neler bildiğini merak ediyorsan şu yazıya bakabilirsin. Benzer bir öz değerlendirme zinciri de 10 yıl sonraki halini gösteren prompt yazısında var.

---

Dürüst geri bildirim almak iyi bir başlangıç. Asıl kazanç, onunla daha iyi kararlar verip işini büyüttüğünde başlıyor.

İş Güç Yapay Zeka’da insanlar yapay zekayı sadece öğrenmiyor, onunla sonuç alıyor: işinde AI ile vazgeçilmez olup pozisyon ve gelir atlıyor, ilk danışmanlık ya da otomasyon müşterisini bulup aylık sabit gelire bağlıyor, kendi işini ajanlarla kurup büyütüyor. Girişimci olmana da kod bilmene de gerek yok - ne istediğini anlatırsın, ajanların yapar.

İçeride seni bekleyen: her hafta canlı yayın ve soru-cevap, hazır ajanlar ve şablonlar, ilk müşterine giden net bir sistem ve aynı hedefe yürüyen kaliteli bir çevre.

İş Güç Yapay Zeka’ya katıl